Gezond en Veilig werk in de Aardolie, Chemie, Kunststof en Rubber

De sectoren aardolie, chemie, farmacie, kunststof en rubber kennen hoge arbeidsrisico's.
Bedrijven in deze sector werken veel met gevaarlijke stoffen waardoor het risico op blootstelling hoog is. Ook het werken met onveilige machines kan ernstige gevolgen hebben.
De lat ligt wat de Inspectie SZW betreft dan ook hoog. De Inspectie SZW voerde de afgelopen jaren diverse activiteiten uit in de ACFKR om de naleving in de sector te bevorderen. Uit risico-gerichte inspecties blijkt dat de naleving aanzienlijk is verbeterd, voor blootstelling gevaarlijke stoffen bijvoorbeeld van 26% (2012) naar 40% (2015). Toch vindt de Inspectie dat nog te veel afzonderlijke bedrijven belangrijke regels te weinig naleven en roept hierbij de sector op om de stijgende lijn krachtig door te zetten en de komende jaren nog meer verbeteringen door te voeren.

In deze infographic staat een verkorte weergave van de belangrijkste resultaten van de activiteiten van de Inspectie SZW in de afgelopen periode, uitgezonderd BRZO en ARIE bedrijven. Een compleet overzicht en uitgebreide weergave van de resultaten staan in de Sectorrapportage sector ACFKR

Aardolie, chemie (AC)

Farmacie (F)

Kunststof & rubber (KR)

Resultaten Gevaarlijke stoffen
Het handhavingspercentage daalt van 84% in de periode
2010-2012 naar 77% in 2013, 67% in 2014 en 60% in 2015.
De naleving van de geïnspecteerde bedrijven stijgt dus van 16% naar 40%.
Resultaten Veiligheid machines en arbeidsplaatsen
Het handhavingspercentage daalt van 69% in 2013 naar 42%
in 2014 om vervolgens in 2015 ongeveer gelijk te blijven (41%).
De naleving van de geïnspecteerde bedrijven is dus sterk
verbeterd.

De belangrijkste risico’s

Samen werken aan een gezonde en veilige werkplek

De Inspectie beweegt partijen binnen de ACFKR ertoe om gevaren en risico’s tijdig te signaleren en maatregelen te nemen die zorgen dat werknemers gezond en veilig kunnen werken, nu en in de toekomst.
Voor het behalen van de strategische doelstellingen van de Inspectie SZW zijn meerdere partijen belangrijk: brancheorganisaties, sociale partners in de verschillende subsectoren van de ACFKR, kennisinstituten en adviesbureaus. Zij zijn belangrijke samenwerkingspartners om bedrijven te bereiken. De Inspectie SZW stimuleerde deze partijen om initiatieven en oplossingen te ontwikkelen om bedrijven te helpen te voldoen aan de invulling van de wet- en regelgeving. Afgelopen jaren zijn er in de sector zijn veel acties ondernomen om de veiligheid en gezondheid van werknemers te verbeteren. Ook de prioritaire risico’s die spelen in de verschillende subsectoren zijn regelmatig onder de aandacht gebracht, door de Inspectie SZW en door deze partijen. Hieronder staan een aantal goede voorbeelden van oplossingen die door de branche ontwikkeld zijn. Voor meer inspirerende voorbeelden over gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen zie www.inspectiefocus.nl.

Arbobeleid in chemie en kunststof en rubber

Bedrijven in de takken chemie en rubber en kunststof hebben vaker een Risico-inventarisatie en -evaluatie dan het gemiddelde van de Nederlandse bedrijven in alle andere sectoren. Ook hebben deze bedrijven vaker arbodienstverlening ingehuurd en is er vaker bedrijfshulpverlening.
Bron: Arbo in Bedrijf 2012-2014

Meldingsplichtige ongevallen

In de periode 2012-2014 registreerde de Inspectie SZW 51 ongevallen per 100.000 werknemers.
Voor alle andere sectoren is dat gemiddeld 27 ongevallen per 100.000 werknemers.

Oorzaken ongevallen

Sinds 1998 onderzoekt de Inspectie de oorzaken van gemelde en geregistreerde ongevallen met het instrument Storybuilder.
Oorzaken ongevallen
Soort ongeval:
Bij contact met bewegende delen


Oorzaken
Soort ongeval:
Bij ongewilde uitstroming van
gevaarlijke stoffen

Oorzaken
ACFKR
  • Ontbreken fysieke afscherming bewegende
    delen van een machine
  • Onvoldoende veiligheidsbewustzijn
  • Onvoldoende plannen
  • Onvoldoende opleiding/ trainingen van werknemers
  • Falende indicatie / detectie van procesafwijkingen
  • Falende conditie/ staat van insluitsysteem
  • Het niet voorkomen van het openen van het
    insluitsysteem en het niet geleegd hebben
    van de installatie voor het openen.
  • Falende adequate persoonlijke beschermingsmiddelen

Resultaten gevaarlijke stoffen in 4 stappen

Het 4-stappenmodel vormt een leidraad voor de toepassing van wettelijke voorschriften. Met het doorlopen van de stappen geeft het bedrijf invulling aan de wettelijke verplichtingen rond blootstelling aan gevaarlijke stoffen. De Inspectie SZW gebruikt dat model ook bij haar inspecties.
Meer dan de helft van de overtredingen heeft te maken met stap 1: het inventariseren en registreren van alle aanwezige gevaarlijke stoffen. Bijna een kwart van de overtredingen betreft stap 2: het beoordelen van de mate en duur van de bloostelling bij bepaalde werkzaamheden. In de praktijk komen inspecteurs tegen dat bedrijven eerst informatie verzamelen over de stoffen en processen die ze het meest gebruiken. Ook komt het voor dat bedrijven die erg veel verschillende stoffen gebruiken eerst informatie verzamelen over de stoffen en processen waarvan ze het grootste risico verwachten. Soms nemen ze dan ook direct maatregelen. Daarna bekijken ze de stoffen en processen waarvoor ze - beredeneerd - een lager risico verwachten. Na een inspectiebezoek zien inspecteurs dat bedrijven voortvarend aan de slag gaan met de aanpak van gevaarlijke stoffen.
 
Inventarisatie
inventariseren en grenswaarden
bepalen van gevaarlijke stoffen
 
Beoordeling
beoordelen van de blootstelling aan
gevaarlijke stoffen
 
Beschermingsmaatregelen
het nemen van doeltreffende
beschermingsmaatregelen
 
Borging

Stap 1: Inventarisatie en grenswaarden bepalen

313 overtredingen:
Onvolledige inventarisatie
van alle gevaarlijke
stoffen in het bedrijf.
249 overtredingen:
Niet voor alle stoffen zijn, bij het
ontbreken van een wettelijke grenswaarde
(private) grenswaarden vastgesteld.
190 overtredingen:
Onvolledige inventarisatie
van het aantal werknemers
dat wordt blootgesteld.
98 overtredingen:
Niet opnemen bij eventuele
blootstelling kankerverwekkende/
mutagenen in RI&E
73 overtredingen:
Lijst van aan kankerverwekkende/
mutagene stoffen blootgestelde
werknemers ontbreekt.
Inventarisatie
Beoordeling
Maatregelen
Borging

Stap 2: Beoordeling

163 overtredingen:
Niet alle aspecten bij
blootstellingsbeoordeling
betrokken.
74 overtredingen:
Ontbreken
blootstellingniveau.
71 overtredingen:
Niet toetsen van de
mate van blootstelling
aan grenswaarde.
50 overtredingen:
Ontbreken van blootstellingsbeoordeling
a.g.v. risico dat verschillende stoffen in
combinatie met elkaar opleveren.
41 overtredingen:
Ongeschikte meetmethodes
gebruiken voor vaststelling
blootstellingsniveau.
Inventarisatie
Beoordeling
Maatregelen
Borging

Stap 3: Beschermingsmaatregelen

56 overtredingen:
Ontbreken doeltreffende
maatregelen ingeval van
gevaar voor veiligheid en
gezondheid.
45 overtredingen:
Onvoldoende
maatregelen nemen
bij overschrijding
grenswaarde.
12 overtredingen:
Niet direct maatregelen nemen
bij overschrijding grenswaarde
kankerverwekkende/
mutagene stoffen.
11 overtredingen:
Als vervanging niet mogelijk
is, onvoldoende technische
maatregelen nemen.
11 overtredingen:
Vervanging van gevaarlijke stoffen
door minder gevaarlijke stoffen,
bijvoorbeeld het vervangen van
carcinogene stoffen door een
niet-carcinogeen alternatief.
Inventarisatie
Beoordeling
Maatregelen
Borging

Stap 4: Borging

46 overtredingen:
Onvoldoende wijze voorlichting aan
werknemers over het werken met
gevaarlijke stoffen.
41 overtredingen:
Niet aanbieden van arbeidsgezondheidskundig
onderzoek voor iedere werknemer die voor
eerste keer blootgesteld kan worden aan
gevaarlijke stoffen.
32 overtredingen:
Blootstellingsbeoordeling
niet regelmatig herzien.
14 overtredingen:
Arbobeleid niet regelmatig
toetsen en aanpassen aan
ervaringen.
11 overtredingen:
Onvoldoende verdeling
bevoegdheden en
verantwoordelijkheden.
Inventarisatie
Beoordeling
Maatregelen
Borging

Veiligheid machines en arbeidsplaatsen

De naleving bij de geïnspecteerde bedrijven op dit onderwerp verbeterde van 31% in 2013 naar 58% en 59% in 2014 en 2015. De meeste overtredingen (44% van het totaal aantal overtredingen) hebben te maken met onveilige arbeidsmiddelen.
De voornaamste overtredingen zijn:
  • Onveilige arbeidsmiddelen, bijvoorbeeld het niet-afgeschermd zijn van gevaarlijke bewegende delen van machines, met gevaar voor beknellingen en ernstige verwondingen.
  • Onveilige inrichting van arbeidsplaatsen, bijvoorbeeld onveilige (magazijn)stellingen, gevaar voor vallen, struikelen, uitglijden en aanrijden.
  • Onvolledige en niet-actuele risico-inventarisaties en plannen van aanpak rond machineveiligheid en veiligheid arbeidsplaatsen.

Aandachtspunten

Uit de ongevallenanalyse van Inspectie SWZ komen de acht belangrijkste falende managementfactoren voort die een rol spelen bij ongevallen met bewegende delen van een machine. Deze falende factoren vormen de aandachtspunten voor het voorkomen van deze ongevallen.
  • Motivatie/alertheid - alertheid op de mogelijke gevaren, veiligheidsbewustzijn
  • Materieel/arbeidsmiddelen - arbeidsmiddelen van geschikte kwaliteit
  • Competentie - kennis, ervaring, vaardigheden
  • Plannen en procedures - plannen, procedures, werkinstructies, RIE’s
  • Tegenstrijdige belangen - productie/economie versus veiligheid, werkdruk
  • Ergonomie - ontwerp/interface arbeidsmiddel, lay-out werkplek
  • Communicatie/samenwerking - overleg, overdracht van relevante informatie
  • Beschikbaarheid - voldoende personeel

Beroepsziekten in de ACFKR

Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) krijgt jaarlijks gemiddeld 85 meldingen over beroepsziekten in de sector ACFKR. De meeste beroepsziekten worden veroorzaakt door (in afnemende mate): lawaai, repetitief/monotoon werk, blootstelling aan chemische agentia, inhoudelijke werkbelasting en dynamische werkhoudingen. Er is sprake van ondermelding van beroepsziekten, niet alleen in de ACFKR maar in alle sectoren in Nederland.

Beroepsziekten
Oorzaak
Gemiddeld % totaal
meldingen 2008-2013
Geluid
26%
Repetitief/monotoon werk
25%
Chemische agentia
16%
Inhoudelijke werkbelasting
12%
Dynamische werkhoudingen
12%

Resultaten gevaarlijke stoffen in de aardolie en chemie

Cokes en aardolieverwerking
Van zeer grote bedrijven (raffinaderijen) tot kleine bedrijven die olieproducten verwerken.
Chemie
Bedrijven die verschillende chemische producten maken zoals gassen, verven, inkten, lijmen, kunstmest, landbouwchemicaliën, basischemicaliën, grondstoffen voor kunststof en rubber, was- en reinigingsmiddelen, cosmetica en parfum.
Chemische groothandel
Handel, opslag en vervoer van chemische stoffen. Daarnaast worden er ook bulkhoeveelheden chemische stoffen vermengd, afgevuld en herverpakt.
7 inspecties:
2013 - 2014
Handhaving 71%
238 inspecties:
2010 - 2015
Handhaving 73%
91 inspecties:
2010 - 2015
Handhaving 53%
Naar: Farmacie
Naar: Kunststof en rubber
Inventarisatie :
Beoordeling :
Maatregelen:
Borging:
9 overtredingen
6 overtredingen
2 overtredingen
0 overtredingen
Inventarisatie :
Beoordeling :
Maatregelen:
Borging:
317 overtredingen
168 overtredingen
89 overtredingen
32 overtredingen
Inventarisatie :
Beoordeling :
Maatregelen:
Borging:
109 overtredingen
54 overtredingen
18 overtredingen
16 overtredingen

Resultaten gevaarlijke stoffen in de farmacie

Farmacie
Bedrijven die farmaceutische grondstoffen en eindproducten (medicijnen) produceren.
47 inspecties:
2013 - 2015
Handhaving 62%
Naar: Aardolie en chemie
Naar: Kunststof en rubber
Inventarisatie :
Beoordeling :
Maatregelen:
Borging:
82 overtredingen
20 overtredingen
8 overtredingen
8 overtredingen

Resultaten gevaarlijke stoffen in de kunststof en rubber

Kunststof en rubber
Bedrijven die producten van kunststof en rubber vervaardigen en verwerken (zoals rubber, kunststofcomposiet, polyurethaan, PVC en thermoplasten) en bedrijven die deze kunststoffen verwerken (fysisch of mechanisch).
Inventarisatie :
Beoordeling :
Maatregelen:
Borging:
289 overtredingen
108 overtredingen
33 overtredingen
65 overtredingen
208 inspecties:
2010 - 2015
Handhaving 74%
Naar: Aardolie en chemie
Naar: Farmacie
Swipe naar links Swipe naar rechts